Magazyn energii a decyzja środowiskowa w 2026 r. — dlaczego nowe progi z Prawa budowlanego nie zwalniają z procedury OOŚ

Rok 2026 przyniósł branży magazynów energii elektrycznej (BESS) więcej nowych regulacji niż poprzednie pięć lat łącznie. Nowelizacja Prawa budowlanego, nowe rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, elementy unijnego Net-Zero Industry Act — wszystko to koncentruje uwagę inwestorów i mediów branżowych na jednym pytaniu: czy dany magazyn energii wymaga zgłoszenia, czy pozwolenia na budowę. Tymczasem to pytanie dotyczy wyłącznie jednego z dwóch niezależnych reżimów prawnych, którym podlega taka inwestycja. Drugi — wynikający z ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz z rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko — bywa pomijany, a to on decyduje o obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (DoŚU).

Dwa niezależne reżimy prawne, dwa niezależne postępowania

Kwalifikacja magazynu energii na gruncie Prawa budowlanego i jego kwalifikacja na gruncie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 670, dalej: „ustawa ooś”) to dwie odrębne, prowadzone przez różne organy procedury, oceniające zupełnie inne aspekty przedsięwzięcia. Pierwsza rozstrzyga o bezpieczeństwie konstrukcyjnym i przeciwpożarowym obiektu. Druga — o oddziaływaniu na środowisko, w tym na obszary chronione, wody, krajobraz i warunki życia mieszkańców w sąsiedztwie inwestycji. Zmieszczenie się w progu zwalniającym z pozwolenia na budowę nie ma żadnego automatycznego przełożenia na obowiązki środowiskowe — a w praktyce projektowej to błędne założenie bywa najczęstszą przyczyną wezwań do uzupełnień lub, w skrajnych przypadkach, zarzutu realizacji przedsięwzięcia bez wymaganej decyzji, o którym mowa w art. 3 pkt 20 ustawy ooś.

Jak magazyn energii kwalifikuje nowelizacja Prawa budowlanego

Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy — Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1847), ogłoszona 23 grudnia 2025 r., wprowadziła do polskiego porządku prawnego pierwszą definicję magazynu energii elektrycznej na gruncie prawa budowlanego, odsyłającą do art. 3 pkt 10k ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. — Prawo energetyczne. Większość przepisów nowelizacji weszła w życie 7 stycznia 2026 r., natomiast sama definicja magazynu energii — z uwagi na wydłużone vacatio legis — obowiązuje od 20 września 2026 r. Nowe przepisy różnicują obowiązki formalne w zależności od pojemności instalacji:

• do 30 kWh — brak obowiązku zgłoszenia i pozwolenia na budowę;
• 30–300 kWh — obowiązek zgłoszenia budowy wraz z dokumentacją techniczną i uzgodnieniami przeciwpożarowymi;
• powyżej 300 kWh — obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, a dla instalacji wolnostojących w przedziale 300–2000 kWh dodatkowo obowiązek zawiadomienia Państwowej Straży Pożarnej o zakończeniu budowy.

Progi te mają znaczenie wyłącznie dla oceny bezpieczeństwa budowlanego i pożarowego. Ustawa nowelizująca nie zawiera żadnego odesłania do ustawy ooś ani do rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko — i nie mogła go zawierać, ponieważ obie procedury działają na zupełnie innej podstawie ustawowej.

Jak magazyn energii kwalifikuje ustawa ooś — luka w rozporządzeniu i praktyka organów

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839, z 2022 r. poz. 1071 oraz z 2023 r. poz. 1724, dalej: „r.o.o.ś.”) nie wymienia magazynów energii elektrycznej jako odrębnej, samodzielnej kategorii przedsięwzięć — inaczej niż farmy fotowoltaiczne (§ 3 ust. 1 pkt 54a r.o.o.ś.) czy elektrownie wiatrowe (§ 2 ust. 1 pkt 5 i § 3 ust. 1 pkt 6 r.o.o.ś.). Ministerstwo Klimatu i Środowiska potwierdziło tę lukę wprost w odpowiedzi na interpelację poselską nr 8875, wskazując, że samodzielny magazyn energii — w tym magazyn kontenerowy — należy kwalifikować na zasadach ogólnych jako „zabudowę przemysłową lub magazynową” z § 3 ust. 1 pkt 54 r.o.o.ś.

Zgodnie z tym przepisem przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko jest zabudowa przemysłowa lub magazynowa, wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą, o powierzchni zabudowy nie mniejszej niż 0,5 ha na obszarach objętych formami ochrony przyrody oraz w ich otulinach, albo nie mniejszej niż 1 ha na pozostałych obszarach. Kluczowe jest tu pojęcie „powierzchni zabudowy” w rozumieniu § 1 ust. 2 pkt 2 r.o.o.ś. — do progu wlicza się nie tylko kontenery bateryjne, ale całą towarzyszącą infrastrukturę: stacje transformatorowe, drogi wewnętrzne, place manewrowe i inne obiekty budowlane objęte jednym zamierzeniem inwestycyjnym, po ich zbilansowaniu. W konsekwencji nawet magazyn energii mieszczący się w budowlanym progu „zgłoszenia” (30–300 kWh) — jeśli tylko zajmowana przez niego i infrastrukturę towarzyszącą powierzchnia zabudowy osiągnie próg z § 3 ust. 1 pkt 54 r.o.o.ś., zwłaszcza na terenie objętym formą ochrony przyrody — będzie wymagał złożenia karty informacyjnej przedsięwzięcia i przeprowadzenia procedury zmierzającej do wydania DoŚU. Metodologię liczenia tego progu dla BESS omawiam szerzej w artykule Magazyny energii (BESS) a decyzja środowiskowa.

Co mówi orzecznictwo o liczeniu powierzchni zabudowy

Sposób liczenia powierzchni zabudowy nie jest zagadnieniem nowym — był przedmiotem sporów przy kwalifikacji farm fotowoltaicznych, a wypracowane wówczas stanowisko sądów administracyjnych zachowuje pełną aktualność wobec magazynów energii, ponieważ opiera się na tym samym przepisie rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się w tej materii między innymi w wyrokach z dnia 11 kwietnia 2013 r. (sygn. II OSK 567/12) oraz z dnia 4 lutego 2014 r. (sygn. II OSK 2129/12), a także w wyroku o sygn. II OSK 373/11, odnosząc się do sposobu wyznaczania rzutu poziomego obiektu budowlanego jako podstawy liczenia powierzchni zabudowy. Praktykę tę uzupełnia linia orzecznicza wojewódzkich sądów administracyjnych — m.in. wyroki WSA w Olsztynie (II SA/Ol 5/13), WSA w Poznaniu (II SA/Po 1003/08), WSA w Bydgoszczy (II SA/Bd 533/09), WSA w Łodzi (II SA/Łd 650/10) oraz WSA w Białymstoku (II SA/Bk 636/13) — dotycząca kwalifikacji instalacji wykorzystujących energię odnawialną jako urządzeń infrastruktury technicznej. Rozbieżności w tej linii orzeczniczej są realne, dlatego dobra praktyka dokumentacyjna wymaga, aby sposób wyliczenia powierzchni zabudowy kontenerów, transformatorów, dróg wewnętrznych i ogrodzenia był w KIP wprost i szczegółowo uzasadniony, a nie jedynie zadeklarowany.

Magazyn energii dobudowany do istniejącej farmy PV — czy sumuje się powierzchnię?

Odrębnym zagadnieniem, istotnym praktycznie przy rozbudowie zrealizowanych już farm fotowoltaicznych o magazyn energii, jest pytanie o sumowanie powierzchni zabudowy obu instalacji na potrzeby progów z § 3 ust. 1 pkt 54 r.o.o.ś. Ministerstwo Klimatu i Środowiska, odpowiadając na kolejną interpelację poselską, wskazało, że samoistny magazyn energii dobudowany do istniejącej farmy PV nie powinien co do zasady sumować powierzchni zabudowy z instalacją fotowoltaiczną, ponieważ obie instalacje pełnią odrębne funkcje technologiczne — magazynowanie i wytwarzanie energii — i nie zachodzi między nimi „powiązanie technologiczne” w rozumieniu przepisów o bilansowaniu powierzchni. Stanowisko to warto jednak traktować z ostrożnością: jest to wykładnia resortu wyrażona w odpowiedzi na interpelację, a nie wiążąca interpretacja przepisów, i nie zwalnia z obowiązku odrębnej oceny ryzyka skumulowanego oddziaływania obu instalacji, o którym mowa w art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy ooś — RDOŚ może, i w praktyce potrafi, ocenić tę kwestię odmiennie w konkretnej sprawie.

Praktyczne wnioski dla inwestorów

• Kwalifikację budowlaną (próg zgłoszenia/pozwolenia z Prawa budowlanego) i kwalifikację środowiskową (próg z § 3 ust. 1 pkt 54 r.o.o.ś.) należy zawsze weryfikować odrębnie i niezależnie od siebie — żadna z nich nie przesądza o drugiej.
• Nawet projekt mieszczący się w budowlanym progu „zgłoszenia” może, przy odpowiedniej powierzchni zabudowy i towarzyszącej infrastruktury na terenie objętym formą ochrony przyrody, wymagać KIP, a w zależności od wyniku screeningu — pełnego raportu OOŚ. Zakres takiej KIP dla magazynu energii opisuję szczegółowo w osobnym artykule.
• Bilans powierzchni zabudowy (kontenery, transformatory, drogi wewnętrzne, ogrodzenie) należy sporządzić i udokumentować już na etapie koncepcji, zanim ustali się ścieżkę formalną na gruncie Prawa budowlanego.
• Przy rozbudowie istniejącej farmy PV o magazyn energii warto wprost odnieść się w dokumentacji do kwestii powiązania technologicznego oraz ryzyka skumulowanego oddziaływania, zamiast opierać się wyłącznie na korzystnej dla inwestora interpretacji resortowej.
• Status planistyczny i przyrodniczy terenu (sąsiedztwo obszarów Natura 2000, parków krajobrazowych, obszarów chronionego krajobrazu) należy zweryfikować przed rozpoczęciem procesu inwestycyjnego, ponieważ to on decyduje, czy zastosowanie znajdzie próg 0,5 ha, czy 1 ha.

Podsumowanie

Boom regulacyjny 2026 r. dotyczy przede wszystkim bezpieczeństwa budowlanego i pożarowego magazynów energii — i to na tym aspekcie koncentruje się większość publikacji branżowych. Obowiązek uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla BESS pozostaje przy tym odrębnym, samodzielnym reżimem prawnym, opartym na wciąż nieznowelizowanym w tym zakresie rozporządzeniu z 2019 r. i na ogólnym przepisie o zabudowie przemysłowej lub magazynowej. Inwestor, który zweryfikuje wyłącznie próg budowlany, może przeoczyć równolegle istniejący obowiązek środowiskowy — a jego przeoczenie, w przeciwieństwie do braku zgłoszenia budowy, nie daje się usunąć w drodze prostego uzupełnienia dokumentacji.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 670).
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839, z 2022 r. poz. 1071 oraz z 2023 r. poz. 1724).
• Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy — Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1847).
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418, ze zm.).
• Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. — Prawo energetyczne, art. 3 pkt 10k.
• Odpowiedź Ministerstwa Klimatu i Środowiska na interpelację poselską nr 8875 w sprawie kwalifikacji magazynów energii jako przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
• Odpowiedź Ministerstwa Klimatu i Środowiska na interpelację poselską w sprawie sumowania powierzchni zabudowy magazynu energii i istniejącej farmy fotowoltaicznej.
• Wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. II OSK 567/12.
• Wyrok NSA z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. II OSK 2129/12.
• Wyrok NSA, sygn. II OSK 373/11.
• Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. II SA/Ol 5/13.
• Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 maja 2009 r., sygn. II SA/Po 1003/08.
• Wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 14 października 2009 r., sygn. II SA/Bd 533/09.
• Wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. II SA/Łd 650/10.
• Wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. II SA/Bk 636/13.