Nowe rozporządzenie OOŚ jest już w drodze. 17 listopada 2026 r. do wykazu prac Rady Ministrów trafił projekt rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Ma numer RDER2 i status projektu deregulacyjnego. Odpowiada za niego Minister Klimatu i Środowiska, a przyjęcie przez rząd zaplanowano na luty 2027 r.
To akt, od którego zaczyna się każda procedura środowiskowa. Katalog przedsięwzięć przesądza, czy inwestor w ogóle potrzebuje decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (DŚU). Rozstrzyga też, czy wystarczy karta informacyjna przedsięwzięcia, czy od razu trzeba liczyć się z raportem OOŚ. Dlatego warto przeczytać zapowiedź uważnie, zanim pojawi się tekst projektu.
Poniżej omawiam, co wynika z opublikowanego opisu. Wskazuję też miejsca, które moim zdaniem wymagają doprecyzowania w toku konsultacji.
Co właściwie zostało opublikowane?
Na stronie KPRM opublikowano opis projektu w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów. Nie jest to jeszcze tekst rozporządzenia. Brak w nim brzmienia przepisów, progów liczbowych i przepisów przejściowych.
Opis zawiera natomiast cele i istotę planowanych rozwiązań. Projektodawca zapowiada, że odnosi się wyłącznie do przepisów usuwanych lub zmienianych. Pozostała część obecnego rozporządzenia ma zostać przeniesiona z poprawkami redakcyjnymi. Za opracowanie projektu odpowiadają wiceminister Urszula Zielińska oraz Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska Piotr Otawski.
Nowy akt ma zastąpić rozporządzenie Rady Ministrów z 10 września 2019 r. (Dz. U. poz. 1839, z późn. zm.). Jednocześnie będzie transpozycją załączników I i II dyrektywy 2011/92/UE.

Dlaczego rząd zmienia katalog przedsięwzięć właśnie teraz?
Uzasadnienie wskazuje kilka powodów. Pierwszy to ogólny kurs na deregulację i zmniejszanie obciążeń administracyjnych. Drugi to problemy interpretacyjne, które według projektodawcy prowadzą do rozstrzygnięć organów i sądów odbiegających od zamysłu prawodawcy.
Trzeci powód jest najciekawszy z praktycznego punktu widzenia. Projektodawca wiąże zmiany z projektem UD224, który wprowadza kary pieniężne m.in. za realizację przedsięwzięcia bez wymaganej DŚU. Przywołuje też dyrektywę (UE) 2024/1203 o ochronie środowiska poprzez prawo karne. Realizacja przedsięwzięcia bez wymaganej zgody, jeśli powoduje lub może powodować znaczną szkodę w środowisku, ma być przestępstwem.
Innymi słowy, katalog przestaje być wyłącznie „techniczną listą”. Od jego brzmienia zależeć będzie odpowiedzialność administracyjna, a w skrajnych przypadkach także karna. Tym bardziej musi być jednoznaczny. Sankcjom poświęcę osobny wpis.
Projektodawca zauważa też zjawisko dobrze znane z praktyki. Inwestorzy składają wnioski o DŚU „z przezorności”, choć przedsięwzięcie nie mieści się w katalogu. Robią to po to, by uniknąć wątpliwości starosty na etapie pozwolenia na budowę. To obciąża organy i wydłuża kolejki.
Trzy kierunki zmian w nowym rozporządzeniu OOŚ
Opis projektu dzieli zmiany na grupy. W praktyce sprowadzają się one do trzech kierunków: uszczelnienia, deregulacji i doprecyzowania. Co ciekawe, w opublikowanym materiale po części B następuje od razu część D. Nie wiadomo, czy część C została pominięta celowo, czy to błąd redakcyjny. Warto o to zapytać w konsultacjach.

Uszczelnienie: stacje elektroenergetyczne, morskie farmy wiatrowe i odpady
Wyprowadzenie mocy z morskich farm wiatrowych. Urządzenia służące do wyprowadzenia mocy mają stać się odrębnym przedsięwzięciem mogącym zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Ocena będzie mogła być prowadzona osobno dla farmy i osobno dla infrastruktury przyłączeniowej. Projektodawca łączy to z terminami aukcji i prawem do pokrycia ujemnego salda.

Powrót stacji elektroenergetycznych. W rozporządzeniu z 2019 r. w katalogu pozostały napowietrzne linie elektroenergetyczne, a stacje z niego wypadły. Teraz mają wrócić do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Chodzi o stacje powstające w związku z modernizacją i rozbudową sieci.
Dla branży OZE to sygnał ostrzegawczy. Stacje GPO przy farmach PV i wiatrowych, a także stacje przy magazynach energii, mogą wymagać samodzielnej kwalifikacji. Kluczowe będą progi napięcia i powierzchni, których na razie nie znamy.

Gospodarka odpadami wydobywczymi. Do katalogu mają trafić wydobywanie odpadów wydobywczych ze zwałowisk oraz wypełnianie wyrobisk odpadami. Dziś takie działania często znajdują się poza zakresem ustawy ooś, choć mogą istotnie wpływać na wody i powietrze.
Deregulacja: magazyny, kopaliny, kolej, wodociągi i wylesienia
Część B to lista przedsięwzięć, dla których obowiązek DŚU ma zostać ograniczony. W skrócie:
- magazynowanie substancji i mieszanin – kategoria ma objąć tylko substancje i mieszaniny stwarzające zagrożenie w rozumieniu ustawy o substancjach chemicznych i ich mieszaninach;
- przerób kopalin – próg ma zależeć od wydajności instalacji, a nie od powierzchni obszaru kopalni;
- linie tramwajowe – wyłączenie przebudowy do 1 km poza formami ochrony przyrody;
- linie kolejowe – wyłączenie drobnych zmian w obrębie stacji i rozjazdów;
- ubój zwierząt – wyłączenie niewielkich rzeźni rolniczych;
- wodociągi magistralne – wyłączenie przebudowy do 1 km;
- hodowla obcych gatunków – wyłączenie hodowli bezkręgowców, w tym hobbystycznych hodowli owadów;
- wylesienia – przepis ma objąć tylko trwałe usunięcie roślinności leśnej, z progami zróżnicowanymi według wartości przyrodniczej terenu; nieużytki trafią do odrębnej jednostki redakcyjnej.

Najwięcej pytań budzi zmiana dotycząca wylesień. Obecny przepis był źródłem wielu sporów, więc uporządkowanie go jest potrzebne. Zróżnicowanie progów według wartości przyrodniczej to dobry kierunek. Pod warunkiem jednak, że kryterium będzie mierzalne i oparte na danych, a nie na ocenie opisowej.
Doprecyzowanie: farmy fotowoltaiczne, sieci ciepłownicze i stawy
Farmy fotowoltaiczne. Projektodawca chce wprost wskazać, że infrastruktura towarzysząca panelom wchodzi do bilansu powierzchni farmy. Chodzi o drogi wewnętrzne, stacje transformatorowe czy ogrodzenie. W praktyce część organów już tak liczy, ale część nie. Ujednolicenie jest korzystne, choć w efekcie więcej projektów znajdzie się powyżej progu.
Osiedlowe sieci ciepłownicze. Brak definicji ma zastąpić kryterium oparte na parametrach technicznych i lokalizacji. To realizacja postulatu z rządowej fiszki deregulacyjnej nr 435.
Pozostałe zmiany. Narciarskie przenośniki taśmowe mają być wprost zaliczone do wyciągów narciarskich. Małe stawy i zbiorniki niesłużące hodowli ryb trafią do odrębnej jednostki redakcyjnej.
Co nowe rozporządzenie OOŚ oznacza dla OZE i magazynów energii?

Z perspektywy mojej praktyki najważniejsze są trzy kwestie.
Po pierwsze, farmy PV. Literalne wliczenie infrastruktury towarzyszącej do powierzchni zakończy spory o sposób liczenia. Jednocześnie może przesunąć niektóre mniejsze projekty powyżej progu. Warto już dziś sprawdzić bilans powierzchni dla projektów, które dopiero wejdą w procedurę.
Po drugie, stacje elektroenergetyczne. Jeśli stacje wrócą do katalogu bez wyraźnego powiązania z przedsięwzięciem głównym, pojawi się pytanie o jedno czy dwa postępowania. Od tego zależy zakres KIP i to, czy stacja może zostać oceniona razem z farmą. Ten punkt trzeba obserwować szczególnie uważnie.
Po trzecie, magazyny energii. Wykaz w ogóle nie wspomina o BESS ani o centrach danych. Zawężenie kategorii magazynowania substancji do substancji niebezpiecznych nie musi przy tym niczego zmienić dla magazynów energii. Elektrolity ogniw litowo-jonowych z reguły spełniają kryteria klasyfikacji jako niebezpieczne. Kwalifikacja BESS nadal będzie więc wymagała indywidualnej analizy. Pisałem o tym we wpisie o KIP dla magazynu energii.
Słabe punkty uzasadnienia, o których warto pamiętać
Kierunek deregulacji jest zrozumiały. Uzasadnienie zawiera jednak kilka tez, które w konsultacjach mogą zostać zakwestionowane.
Argument planistyczny. Projektodawca twierdzi, że rolę kontroli społecznej przejmą miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Tymczasem znaczna część kraju nadal nie jest nimi objęta, a inwestycje powstają na podstawie decyzji o warunkach zabudowy. Organ wydający DŚU nie bada przy tym zgodności z planem ogólnym. Ten wątek rozwinę w osobnym wpisie.
Granice swobody wynikające z prawa UE. Państwo członkowskie może ustalać progi dla przedsięwzięć z załącznika II dyrektywy. Nie może jednak wyłączać całych kategorii bez uwzględnienia lokalizacji i kryteriów z załącznika III. Wynika to z utrwalonego orzecznictwa TSUE, m.in. z wyroków w sprawach C-72/95 Kraaijeveld i C-392/96 Komisja przeciwko Irlandii. Przy tramwajach projekt przewiduje kryterium lokalizacyjne. Przy rzeźniach czy wodociągach opis go nie wspomina.
Dzielenie przedsięwzięć. Wyłączenia „do 1 km” zachęcają do etapowania przebudów. Przepis powinien jednoznacznie odsyłać do zasad kumulacji i zakazu dzielenia przedsięwzięcia, inaczej problem przeniesie się na etap kontroli.
Ocena udziału społeczeństwa. Teza o nadużywaniu uprawnień przez strony i organizacje ekologiczne nie jest poparta danymi. Ograniczenia muszą przy tym respektować Konwencję z Aarhus. Szerzej o tym we wpisie o udziale społeczeństwa w postępowaniu środowiskowym.
Przepisy przejściowe. Opis milczy na temat spraw w toku. Dla inwestorów to kluczowa informacja. Bez niej nie da się zaplanować, czy wniosek złożyć przed, czy po wejściu nowych przepisów.
Jak sprawdzić, czy inwestycja będzie wymagała decyzji środowiskowej?
Do czasu publikacji tekstu projektu nie warto zmieniać harmonogramów na podstawie samej zapowiedzi. Warto natomiast przygotować się do szybkiej weryfikacji. Logika kwalifikacji pozostanie taka sama, zmienią się progi i definicje.
Pamiętajmy też o rzeczy, która często umyka. Brak obowiązku DŚU nie zwalnia z oceny oddziaływania na obszary Natura 2000 na podstawie art. 96 ustawy o ochronie przyrody. Nie zwalnia też z innych zgód, w tym pozwoleń wodnoprawnych i zezwoleń na odstępstwa od zakazów w ochronie gatunkowej. Szerzej omawiam to we wpisie Inwestycja na obszarze Natura 2000 – czy to możliwe?.
Co inwestor może zrobić już teraz?
- Obserwować Rządowe Centrum Legislacji – tam pojawi się tekst projektu i termin konsultacji.
- Przejrzeć portfel projektów PV pod kątem bilansu powierzchni z infrastrukturą towarzyszącą.
- Sprawdzić, czy stacje GPO i SN/WN są w KIP opisane jako element przedsięwzięcia, a nie obiekt odrębny.
- Dla projektów „na granicy progu” rozważyć złożenie wniosku przed wejściem nowych przepisów – po lekturze przepisów przejściowych.
- Zgłosić uwagi w konsultacjach. To jedyny moment, gdy branża realnie wpływa na brzmienie progów.

Najczęstsze pytania o nowe rozporządzenie OOŚ
Kiedy nowe rozporządzenie OOŚ wejdzie w życie? Rząd planuje przyjąć je w lutym 2027 r. Data wejścia w życie i przepisy przejściowe nie są jeszcze znane.
Czy projekt dotyczy farm fotowoltaicznych? Tak. Infrastruktura towarzysząca ma być wprost wliczana do powierzchni farmy przy ustalaniu, czy projekt przekracza próg.
Czy magazyny energii będą zwolnione z decyzji środowiskowej? Z opisu projektu to nie wynika. BESS nie zostały wymienione, a zawężenie kategorii substancji i mieszanin nie musi ich obejmować.
Czy brak DŚU oznacza brak obowiązków środowiskowych? Nie. Nadal obowiązują przepisy o ochronie przyrody, prawo wodne, normy hałasu i emisji. Projektodawca sam to podkreśla.
Podsumowanie
Nowe rozporządzenie OOŚ nie zmieni całego systemu ocen. Przesunie natomiast granice: część drobnych inwestycji infrastrukturalnych wyjdzie spod procedury, a energetyka sieciowa i gospodarka odpadami wydobywczymi wejdą do niej mocniej. Dla OZE kluczowe będą szczegóły dotyczące stacji elektroenergetycznych i bilansu powierzchni farm PV.
Na ocenę przyjdzie czas, gdy zobaczymy tekst przepisów. Gdy tylko pojawi się na RCL, przygotuję analizę progów i przepisów przejściowych.
Planujesz inwestycję i nie wiesz, czy będzie wymagała decyzji środowiskowej? Skontaktuj się z LC Consulting. Przeanalizuję kwalifikację przedsięwzięcia według obecnych i projektowanych przepisów – czyleko.pl/kontakt.
