W związku z intensywnym rozwojem energetyki wiatrowej Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska dostrzegł potrzebę opracowania wytycznych, które przedstawią kluczowe zagadnienia związane z oceną oddziaływania lądowych farm wiatrowych na ptaki. Celem „Wytycznych dotyczących wpływu lądowych farm wiatrowych na awifaunę” jest przedstawienie zaleceń, standardów oraz dobrych praktyk w zakresie metodyki prowadzenia inwentaryzacji awifauny, interpretacji danych zebranych w trakcie badań terenowych oraz właściwej oceny skutków realizacji tego typu inwestycji, w tym wskazanie zagrożeń dla awifauny, jakie niesie za sobą realizacja farm wiatrowych. Wytyczne prezentują także zasady prowadzenia monitoringu porealizacyjnego, a także katalog rozwiązań minimalizujących negatywne oddziaływanie farm wiatrowych na awifaunę.
W wytycznych omówiono zakres informacji i analiz, które są niezbędne na etapie screeningu, oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz w czasie przeprowadzania strategicznej i transgranicznej oceny oddziaływania na środowisko.
Wytyczne pomogą w przygotowaniu rzetelnej dokumentacji, zwłaszcza tej która jest niezbędna do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Tym samym przyczynią się do usprawnienia przebiegu postępowań w sprawie wydania ww. decyzji.
Opublikowany dokument to wstępna, robocza wersja wytycznych przygotowana przez zespół specjalistów mających doświadczenie m.in. w przygotowaniu raportów o oddziaływaniu na środowisko dla farm wiatrowych. Celem konsultacji społecznych jest zebranie opinii oraz uwag do założeń metodycznych oraz proponowanych rozwiązań. Po przeprowadzeniu konsultacji społecznych projekt wytycznych oraz zgromadzone w ramach konsultacji uwagi będą podlegały weryfikacji przez ekspertów GDOŚ.
Zgodnie z treścią projektu opracowania zaproponowane poniżej odległości są rozwiązaniem kompromisowym, godzącym interesy inwestorów oraz konieczność ochrony ptaków. Gatunki, dla których je zaproponowano mają w rzeczywistości bardzo duże rewiry żerowiskowe (nawet do 20 kilometrów od gniazda) [LAG VSW 2015, LFU 2025]. Zaproponowane odległości chronią więc bezpośrednie otoczenie gniazda czyli obszar, w którym można spodziewać się najwyższego poziomu aktywności ptaków, a więc najwyższy poziom ekspozycji na kolizje. Odległości turbin od gniazd zaproponowane dla niektórych gatunków w opracowaniu GDOŚ dotyczącym oceny stanu zachowania siedlisk są znacznie większe i obejmują znaczne obszary rewirów żerowiskowych (Zawadzka i in. 2013). Ze względu na upływ czasu i postęp wiedzy jaki dokonał się od momentu opublikowania ww. pozycji dane dotyczące przedmiotowego zagadnienia należało skorygować.
Minimalne rekomendowane odległości turbin od gniazd (lub granic wyznaczonych stref w przypadku braku wiedzy co do lokalizacji gniazda) (Strefa 1) oraz zakres odległości od gniazd, w której wskazane jest zastosowanie działań minimalizujących (Strefa 2).
Schemat postępowania przy planowaniu rozmieszczenia turbin i wdrażania działań minimalizujących w pobliżu gniazda kani rudej Milvus milvus.
Obecność zbiorowych noclegowisk gatunków kluczowych – możliwe działania i schemat postępowania
Możliwe działania:
- Rezygnacja z wybranych turbin lub zmiana ich lokalizacji
- Okresowe wyłączenia.
Schemat procesu decyzyjnego przy ustalaniu konieczności zaplanowania działań minimalizujących:
Krok 1 – Ustalenie, czy w obszarze badań (do 2000 m od turbin) znajdują się zbiorowe noclegowiska gatunków kluczowych wymienionych w tabeli poniżej. Jeśli nie stwierdzono noclegowisk tych gatunków dalsze działania nie są potrzebne.
Krok 2 – Jeśli stwierdzono obecność noclegowisk spełniających kryteria opisane w tabeli poniżej, to należy ustalić, z których turbin wiatrowych należy zrezygnować lub ewentualnie zmienić ich położenie. Ze względu na wysokie prawdopodobieństwo znaczącego negatywnego oddziaływania na populacje kluczowych gatunków ptaków nie powinno się lokować turbin wiatrowych w określonych odległościach od noclegowisk. Odległości od noclegowisk wskazano w tabeli poniżej.
Podobnie jak w przypadku gniazd gatunków szczególnie wrażliwych także w przypadku dużych zbiorowych noclegowisk, ze względu na wysokie prawdopodobieństwo znaczącego negatywnego oddziaływania na populacje kluczowych gatunków ptaków rekomenduje się nie lokowanie turbin w określonych odległościach od noclegowiska.
Minimalne rekomendowane odległości turbin od zbiorowych noclegowisk pozwalające ograniczyć ryzyko znaczącego negatywnego oddziaływania na populacje kluczowych gatunków:
Opracowano na podstawie: https://www.gov.pl/web/gdos/konsultacje-spoleczne-ws-wplywu-ladowych-farm-wiatrowych-na-awifaune
